QUY ĐỊNH KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG ĐỐI VỚI HÀNG HÓA NHẬP KHẨU TỪ TRUNG QUỐC

Trung Quốc là một trong những thị trường cung cấp hàng hóa lớn cho Việt Nam. Các mặt hàng nhập khẩu rất đa dạng, từ máy móc, linh kiện điện tử đến đồ gia dụng, thực phẩm và nguyên vật liệu sản xuất. Tuy nhiên, không phải tất cả hàng hóa từ Trung Quốc đều được phép nhập khẩu và lưu thông tự do tại Việt Nam.

Một số mặt hàng phải trải qua quá trình kiểm tra chất lượng trước khi đưa ra thị trường. Việc này nhằm bảo đảm sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn và quy chuẩn kỹ thuật hiện hành. Nếu không chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn khi thông quan hoặc phát sinh chi phí lưu kho.

Vậy quy định kiểm tra chất lượng đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc gồm những gì? Doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thủ tục ra sao?

1. Kiểm tra chất lượng hàng hóa nhập khẩu là gì?

Kiểm tra chất lượng hàng hóa nhập khẩu là hoạt động đánh giá mức độ phù hợp của sản phẩm với các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật được áp dụng tại Việt Nam.

Hoạt động này giúp cơ quan quản lý kiểm soát chất lượng hàng hóa trước hoặc trong quá trình lưu thông trên thị trường. Đồng thời, việc kiểm tra góp phần hạn chế sản phẩm không an toàn, hàng hóa kém chất lượng và nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, doanh nghiệp cần tuân thủ các quy định của Việt Nam. Nước sản xuất không phải là yếu tố quyết định hàng hóa có được miễn kiểm tra hay không.

Tùy thuộc vào tính chất sản phẩm và mức độ rủi ro, hàng hóa có thể phải thực hiện một hoặc nhiều thủ tục như:

• Đăng ký kiểm tra chất lượng nhà nước.

• Thử nghiệm sản phẩm tại đơn vị có năng lực phù hợp.

• Chứng nhận hợp quy theo quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.

• Công bố hợp quy hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng.

• Kiểm tra nhãn hàng hóa và hồ sơ kỹ thuật.

Theo quy định mới, việc quản lý chất lượng được thực hiện theo hướng phân loại rủi ro. Doanh nghiệp cần xác định đúng nhóm sản phẩm trước khi tiến hành nhập khẩu.

2. Những mặt hàng Trung Quốc có thể phải kiểm tra chất lượng

Không phải tất cả hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc đều bắt buộc kiểm tra chất lượng theo cùng một quy trình. Nghĩa vụ kiểm tra phụ thuộc vào danh mục quản lý và mức độ rủi ro của từng sản phẩm.

Một số nhóm hàng doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý gồm:

Máy móc và thiết bị công nghiệp

Các loại máy móc, thiết bị sản xuất và dụng cụ công nghiệp có thể thuộc diện quản lý chất lượng hoặc kiểm định an toàn chuyên ngành. Doanh nghiệp cần kiểm tra quy chuẩn áp dụng trước khi nhập khẩu.

Thiết bị điện và điện tử

Một số sản phẩm như thiết bị điện gia dụng, bộ sạc, dây dẫn điện và thiết bị điện tử phải đáp ứng yêu cầu về an toàn điện hoặc tương thích điện từ. Tùy từng mặt hàng, doanh nghiệp có thể phải thử nghiệm và chứng nhận hợp quy.

Đồ chơi trẻ em

Đây là nhóm hàng cần được kiểm soát chặt chẽ do liên quan trực tiếp đến sức khỏe và sự an toàn của trẻ nhỏ. Sản phẩm cần đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật tương ứng trước khi lưu thông.

Vật liệu xây dựng

Một số loại thép, kính xây dựng, xi măng và vật liệu khác thuộc danh mục quản lý chất lượng. Doanh nghiệp cần kiểm tra yêu cầu về chỉ tiêu kỹ thuật và chứng nhận trước khi nhập khẩu.

Thực phẩm và sản phẩm tiêu dùng

Thực phẩm, phụ gia thực phẩm và một số sản phẩm tiêu dùng có thể chịu quy định kiểm tra chuyên ngành riêng. Tùy loại hàng, doanh nghiệp cần thực hiện kiểm tra an toàn thực phẩm, kiểm dịch hoặc thủ tục công bố theo quy định.

Lưu ý, đây là các nhóm hàng cần rà soát, không phải danh sách mặc định tất cả đều phải kiểm tra chất lượng. Việc xác định nghĩa vụ cụ thể phải căn cứ vào tên hàng, mã HS, đặc tính kỹ thuật và văn bản quản lý chuyên ngành.

3. Quy định kiểm tra chất lượng theo mức độ rủi ro

Từ năm 2026, doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý đến cơ chế quản lý chất lượng theo mức độ rủi ro. Đây là điểm quan trọng khi thực hiện thủ tục nhập khẩu hàng hóa.

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và Nghị định 37/2026/NĐ-CP, hàng hóa được xem xét theo mức độ rủi ro để áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.

Có thể phân biệt hai nhóm chính như sau:

Hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình

Đối với nhóm này, doanh nghiệp không phải thực hiện kiểm tra chất lượng tại khâu nhập khẩu theo cơ chế quy định tại Nghị định 37/2026/NĐ-CP. Tuy nhiên, trước khi đưa hàng hóa ra lưu thông trên thị trường, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện công bố hợp quy theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng hoặc biện pháp quản lý chất lượng theo luật chuyên ngành.

Hàng hóa có mức độ rủi ro cao

Đây là nhóm phải thực hiện đăng ký kiểm tra chất lượng theo quy định. Doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thủ tục với cơ quan kiểm tra có thẩm quyền.

Tùy tình trạng chứng nhận hợp quy và yêu cầu quản lý của từng mặt hàng, quy trình có thể bao gồm việc kiểm tra hồ sơ, thử nghiệm mẫu và đánh giá sự phù hợp.

Việc phân loại cụ thể phải căn cứ danh mục do cơ quan quản lý có thẩm quyền ban hành. Không nên tự xác định nhóm rủi ro chỉ dựa trên tên gọi thương mại của sản phẩm.

4. Hồ sơ cần chuẩn bị khi kiểm tra chất lượng hàng Trung Quốc

Để quá trình nhập khẩu diễn ra thuận lợi, doanh nghiệp nên chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật và chứng từ thương mại ngay từ khi đặt hàng với nhà cung cấp Trung Quốc.

Tùy loại hàng hóa và thủ tục áp dụng, hồ sơ có thể bao gồm:

• Hợp đồng mua bán (Sales Contract): Thể hiện thông tin người mua, người bán và nội dung giao dịch.

• Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice): Ghi rõ tên hàng, số lượng và trị giá hàng hóa.

• Phiếu đóng gói (Packing List): Cung cấp thông tin về quy cách đóng gói, trọng lượng và số kiện.

• Vận đơn (Bill of Lading/Air Waybill): Chứng từ vận chuyển hàng hóa.

• Tài liệu kỹ thuật sản phẩm: Bao gồm thông số, model, thành phần và hướng dẫn sử dụng nếu có.

• Giấy chứng nhận chất lượng (C/Q): Tài liệu do nhà sản xuất hoặc tổ chức có thẩm quyền cấp, nếu được yêu cầu.

• Giấy chứng nhận hợp quy: Áp dụng đối với hàng hóa thuộc diện phải chứng nhận.

• Nhãn hàng hóa và nhãn phụ: Cung cấp thông tin nhận diện và nội dung bắt buộc theo quy định.

Đối với hàng hóa có mức độ rủi ro cao, hồ sơ đăng ký kiểm tra còn phải đáp ứng yêu cầu tại Điều 83 Nghị định 37/2026/NĐ-CP.

Doanh nghiệp cần lưu ý rằng C/O (Certificate of Origin) và C/Q là hai loại giấy tờ khác nhau. C/O chứng minh xuất xứ hàng hóa, còn C/Q liên quan đến chất lượng sản phẩm. C/O không thay thế chứng nhận hợp quy hoặc kết quả kiểm tra chất lượng khi pháp luật yêu cầu.

5. Quy trình kiểm tra chất lượng hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc

Tùy mặt hàng, quy trình thực hiện có thể khác nhau. Tuy nhiên, doanh nghiệp có thể tham khảo các bước cơ bản sau:

Bước 1: Xác định mặt hàng có thuộc diện quản lý chất lượng hay không

Trước khi đặt hàng, doanh nghiệp cần xác định tên sản phẩm, mã HS, công dụng và đặc tính kỹ thuật. Sau đó, đối chiếu với danh mục hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của các bộ, ngành.

Đây là bước quan trọng để xác định thủ tục cần thực hiện và tránh phát sinh chi phí không cần thiết.

Bước 2: Chuẩn bị chứng từ từ nhà cung cấp Trung Quốc

Doanh nghiệp nên yêu cầu đối tác cung cấp thông tin sản phẩm, tài liệu kỹ thuật, hình ảnh nhãn hàng và các chứng nhận liên quan.

Nếu sản phẩm cần thử nghiệm, việc trao đổi trước về mẫu hàng sẽ giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị.

Bước 3: Đăng ký kiểm tra chất lượng nếu thuộc diện bắt buộc

Đối với hàng hóa có mức độ rủi ro cao, doanh nghiệp thực hiện đăng ký kiểm tra tại cơ quan có thẩm quyền theo quy định.

Hồ sơ cần được chuẩn bị đúng biểu mẫu và đầy đủ thông tin về hàng hóa.

Bước 4: Thử nghiệm và đánh giá sự phù hợp

Nếu quy chuẩn kỹ thuật yêu cầu thử nghiệm, doanh nghiệp cần phối hợp với tổ chức đánh giá sự phù hợp có thẩm quyền hoặc được chỉ định.

Mẫu hàng sẽ được đánh giá theo các chỉ tiêu tương ứng. Kết quả là căn cứ để thực hiện các bước chứng nhận hoặc công bố theo quy định.

Bước 5: Hoàn thiện thủ tục và đưa hàng ra thị trường

Sau khi đáp ứng yêu cầu kiểm tra, doanh nghiệp thực hiện các thủ tục hải quan liên quan và hoàn thiện nghĩa vụ về chất lượng, nhãn hàng hóa trước khi lưu thông.

Không nên mặc định rằng mọi mặt hàng đều phải chờ cùng một loại thông báo chất lượng mới được thông quan. Trình tự thực hiện phụ thuộc vào mức độ rủi ro và quy định chuyên ngành áp dụng.

6. Điều gì xảy ra nếu hàng hóa không đạt yêu cầu chất lượng?

Nếu kết quả kiểm tra cho thấy hàng hóa không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật hoặc yêu cầu quản lý, doanh nghiệp có thể phải thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định.

Một số trường hợp có thể xảy ra gồm:

• Bổ sung hồ sơ: Áp dụng khi chứng từ chưa đầy đủ hoặc thông tin sản phẩm chưa thống nhất.

• Khắc phục nhãn hàng hóa: Bổ sung hoặc điều chỉnh nhãn, dấu hợp quy theo yêu cầu.

• Tái chế hàng hóa: Thực hiện khi được áp dụng biện pháp khắc phục và sản phẩm có khả năng đáp ứng yêu cầu sau tái chế.

• Tái xuất: Đưa hàng hóa trở lại nước xuất khẩu theo quyết định hoặc yêu cầu xử lý có thẩm quyền.

• Tiêu hủy: Áp dụng đối với hàng hóa không thể khắc phục hoặc thuộc trường hợp phải tiêu hủy theo quy định.

Ngoài ra, doanh nghiệp có thể phải chịu chi phí thử nghiệm, lưu kho, vận chuyển và các chi phí phát sinh khác.

Vì vậy, kiểm tra chất lượng trước khi nhập khẩu giúp hạn chế nguy cơ hàng hóa bị giữ lại hoặc không thể đưa ra thị trường.

7. Những lưu ý quan trọng khi nhập khẩu hàng Trung Quốc

Để hạn chế rủi ro trong quá trình nhập khẩu, doanh nghiệp nên chú ý một số vấn đề sau:

Tìm hiểu quy định trước khi đặt hàng

Không nên chỉ dựa vào thông tin của nhà cung cấp. Doanh nghiệp cần kiểm tra quy định nhập khẩu tại Việt Nam để biết sản phẩm có thuộc diện kiểm tra chuyên ngành hay không.

Yêu cầu nhà cung cấp cung cấp tài liệu kỹ thuật

Nên yêu cầu đối tác gửi thông số sản phẩm, thành phần, model và chứng nhận liên quan. Những tài liệu này hỗ trợ quá trình xác định quy chuẩn và thực hiện thử nghiệm.

Kiểm tra thông tin trên nhãn hàng hóa

Nhãn cần thể hiện đầy đủ các nội dung bắt buộc theo quy định. Đối với hàng nhập khẩu, doanh nghiệp cần lưu ý thông tin xuất xứ, tên hàng và đơn vị chịu trách nhiệm về sản phẩm.

Không sử dụng chứng nhận không phù hợp

Một số nhà cung cấp Trung Quốc có thể gửi chứng nhận chất lượng của nhà máy. Tuy nhiên, không phải giấy chứng nhận nào cũng được chấp nhận để thay thế kết quả đánh giá sự phù hợp tại Việt Nam.

Dự trù thời gian kiểm tra

Nếu hàng hóa phải lấy mẫu thử nghiệm hoặc chứng nhận hợp quy, doanh nghiệp cần tính thêm thời gian xử lý. Không nên lên kế hoạch giao hàng ngay sau khi hàng vừa đến cửa khẩu.

8. Vai trò của đơn vị Logistics trong quá trình nhập khẩu hàng Trung Quốc

Bên cạnh việc lựa chọn nhà cung cấp, doanh nghiệp cần quan tâm đến đơn vị vận chuyển và hỗ trợ thủ tục Logistics.

Một đơn vị Logistics có kinh nghiệm về tuyến Trung Quốc – Việt Nam có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong nhiều công đoạn:

• Tư vấn phương thức vận chuyển phù hợp với đặc điểm hàng hóa.

• Hỗ trợ kiểm tra thông tin kiện hàng và chứng từ vận chuyển.

• Phối hợp nhận hàng, kiểm đếm và lưu kho.

• Hỗ trợ sắp xếp lịch vận chuyển và theo dõi hành trình.

• Phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình vận chuyển và thông quan.

Đối với hàng hóa thuộc diện kiểm tra chất lượng, doanh nghiệp nên chủ động phối hợp với đơn vị Logistics và đơn vị tư vấn thủ tục chuyên ngành ngay từ đầu.

Điều này giúp hạn chế tình trạng hàng đã đến cửa khẩu nhưng chưa hoàn tất hồ sơ cần thiết.

9. Kết luận

Kiểm tra chất lượng là một khâu quan trọng trong hoạt động nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc về Việt Nam. Doanh nghiệp cần xác định đúng nhóm hàng, mức độ rủi ro và các yêu cầu quản lý chuyên ngành trước khi tiến hành đặt hàng.

Việc chuẩn bị đầy đủ chứng từ, tài liệu kỹ thuật và nhãn hàng hóa giúp hạn chế rủi ro trong quá trình thông quan. Đồng thời, doanh nghiệp cũng nên lựa chọn đơn vị Logistics phù hợp để chủ động kế hoạch vận chuyển, lưu kho và giao nhận.

Xem thêm:

THUẾ NHẬP KHẨU VÀ THUẾ VAT ĐỐI VỚI HÀNG HÓA QUỐC TẾ – Cần Thơ Logistics Xuất Nhập Khẩu

KINH NGHIỆM VẬN CHUYỂN HÀNG CỒNG KỀNH TỪ TRUNG QUỐC VỀ VIỆT NAM – Công Ty Vận Tải, Hàng hóa, Hải Quan Trung Quốc Việt Nam