Nội Dung
Trung Quốc là một trong những thị trường xuất khẩu nông sản quan trọng của Việt Nam. Nhu cầu tiêu thụ trái cây, rau củ và thực phẩm ngày càng mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp xuất khẩu. Tuy nhiên, để hàng hóa giữ được chất lượng khi đến thị trường nước ngoài, doanh nghiệp cần chú trọng không chỉ khâu sản xuất mà còn cả quá trình vận chuyển và bảo quản.
Trong chuỗi cung ứng này, logistics lạnh đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì chất lượng nông sản, kiểm soát nhiệt độ và hạn chế tổn thất sau thu hoạch. Đặc biệt, đối với các mặt hàng dễ hư hỏng như thanh long, xoài, sầu riêng và rau củ tươi, việc tổ chức vận chuyển phù hợp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng hàng hóa khi giao cho đối tác.
Logistics lạnh (Cold Chain Logistics) là hệ thống các hoạt động bảo quản, lưu trữ, vận chuyển và phân phối hàng hóa trong điều kiện nhiệt độ được kiểm soát phù hợp với đặc tính của sản phẩm.
Đối với nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc, logistics lạnh có thể bao gồm các công đoạn:
Thu hoạch và sơ chế nông sản đúng quy trình.
Làm mát hoặc xử lý nhiệt độ theo yêu cầu của từng loại hàng.
Đóng gói bằng vật liệu phù hợp.
Lưu kho lạnh trước khi vận chuyển.
Sử dụng xe lạnh hoặc container lạnh khi cần thiết.
Theo dõi nhiệt độ trong suốt hành trình.
Phối hợp giao nhận và thông quan tại cửa khẩu hoặc cảng đến.
Mỗi loại nông sản có đặc tính sinh học khác nhau nên không thể áp dụng cùng một mức nhiệt độ bảo quản cho tất cả sản phẩm. Nhiệt độ, độ ẩm và thời gian lưu trữ cần được xác định dựa trên yêu cầu của mặt hàng và điều kiện vận chuyển thực tế.
Sau khi thu hoạch, nhiều loại trái cây và rau củ vẫn tiếp tục diễn ra quá trình hô hấp, chín và biến đổi sinh hóa. Nếu nhiệt độ bảo quản không phù hợp, sản phẩm có thể nhanh mất nước, mềm, đổi màu hoặc giảm chất lượng.
Hệ thống logistics lạnh giúp kiểm soát điều kiện bảo quản trong các công đoạn cần thiết, từ đó hỗ trợ duy trì chất lượng hàng hóa cho đến khi giao cho khách hàng.
Thời gian vận chuyển kéo dài, việc chờ thông quan hoặc thay đổi phương tiện có thể làm tăng nguy cơ hư hỏng đối với hàng dễ biến chất.
Việc duy trì nhiệt độ phù hợp, hạn chế mở cửa container không cần thiết và kiểm soát thời gian chờ giúp giảm nguy cơ tổn thất hàng hóa. Điều này đặc biệt quan trọng với các lô hàng có giá trị cao hoặc yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng.
Đối tác nhập khẩu thường quan tâm đến chất lượng, độ đồng đều, tình trạng bao bì và khả năng truy xuất nguồn gốc của nông sản.
Một quy trình vận chuyển được kiểm soát tốt giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc đáp ứng các yêu cầu giao nhận, đồng thời tạo điều kiện xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài với khách hàng.
Theo thông tin từ Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, hệ thống kho lạnh hiện đại cùng cơ chế thông quan thuận lợi tại khu vực biên giới đã góp phần nâng cao hiệu quả vận chuyển nông sản giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Việc lựa chọn phương thức vận chuyển cần dựa trên loại hàng hóa, thời gian giao hàng, khối lượng, ngân sách và địa điểm nhận hàng.
Đường bộ là phương án được sử dụng trong hoạt động vận chuyển hàng hóa qua biên giới Việt Nam – Trung Quốc. Đối với các lô nông sản phù hợp, doanh nghiệp có thể cân nhắc sử dụng xe tải lạnh hoặc xe chuyên dụng để duy trì điều kiện bảo quản trong quá trình vận chuyển.
Ưu điểm của phương thức này là khả năng kết nối trực tiếp giữa khu vực sản xuất, kho hàng và cửa khẩu. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần tính đến thời gian chờ tại cửa khẩu, lịch tiếp nhận hàng và các yêu cầu kiểm tra chuyên ngành.
Container lạnh (Reefer Container) phù hợp với những lô hàng có khối lượng lớn hoặc cần vận chuyển trên tuyến đường biển.
Container lạnh cho phép thiết lập và duy trì nhiệt độ theo yêu cầu kỹ thuật của hàng hóa. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần kiểm tra khả năng cấp điện, điều kiện đóng hàng, thời gian vận chuyển và phương án giao nhận tại cảng đến.
Phương thức này có thể phù hợp với một số loại trái cây, thực phẩm đông lạnh hoặc nông sản cần kiểm soát nhiệt độ trong thời gian dài.
Đối với các lô hàng cần giao nhanh, có giá trị cao hoặc có thời hạn sử dụng ngắn, vận chuyển hàng không có thể là một lựa chọn đáng cân nhắc.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cần so sánh tổng chi phí vận chuyển với giá trị hàng hóa, đồng thời xác nhận điều kiện bảo quản tại sân bay, thời gian chờ và yêu cầu tiếp nhận của đơn vị vận chuyển.
Không phải mọi loại nông sản đều cần sử dụng đường hàng không. Việc lựa chọn cần dựa trên đặc tính sản phẩm và hiệu quả kinh tế của từng lô hàng.
Để hạn chế rủi ro trong quá trình vận chuyển, doanh nghiệp có thể xây dựng quy trình phối hợp giữa nhà cung cấp, đơn vị logistics và đối tác nhập khẩu theo các bước sau:
Bước 1: Kiểm tra hàng hóa và yêu cầu xuất khẩu
Xác định loại nông sản, sản lượng, quy cách đóng gói, điều kiện bảo quản và yêu cầu của thị trường Trung Quốc. Doanh nghiệp cần kiểm tra mặt hàng có đáp ứng điều kiện xuất khẩu chính ngạch và các yêu cầu kiểm dịch tương ứng hay không.
Bước 2: Sơ chế, đóng gói và bảo quản
Nông sản cần được sơ chế, phân loại và đóng gói phù hợp. Đối với hàng cần làm mát trước khi vận chuyển, doanh nghiệp phải thực hiện đúng quy trình kỹ thuật để hạn chế việc đưa hàng vào phương tiện lạnh khi sản phẩm chưa đạt điều kiện cần thiết.
Bước 3: Lựa chọn phương tiện vận chuyển
Căn cứ vào thời gian giao hàng, địa điểm nhận hàng và đặc tính sản phẩm để lựa chọn xe lạnh, container lạnh hoặc phương thức khác phù hợp.
Bước 4: Theo dõi điều kiện bảo quản
Trong quá trình vận chuyển, cần kiểm tra nhiệt độ cài đặt, nhiệt độ thực tế và tình trạng thiết bị khi điều kiện khai thác cho phép. Các thông tin quan trọng nên được ghi nhận để phục vụ việc kiểm tra khi phát sinh sự cố.
Bước 5: Chuẩn bị chứng từ và phối hợp thông quan
Doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ chứng từ theo yêu cầu của lô hàng, phối hợp với đơn vị khai báo hải quan và thực hiện thủ tục kiểm dịch thực vật khi thuộc diện áp dụng.
Bước 6: Giao hàng và kiểm tra tình trạng thực tế
Khi hàng đến nơi, các bên cần kiểm tra tình trạng bao bì, chất lượng hàng hóa và hồ sơ bàn giao. Nếu có dấu hiệu bất thường, cần ghi nhận kịp thời để phối hợp xử lý theo thỏa thuận dịch vụ.
Dù sử dụng phương tiện lạnh, nông sản vẫn có thể bị ảnh hưởng nếu quy trình vận chuyển không được tổ chức phù hợp. Một số rủi ro thường gặp gồm:
Nhiệt độ không phù hợp: Có thể làm hàng nhanh hư hỏng hoặc gây tổn thương lạnh đối với những sản phẩm nhạy cảm.
Chậm trễ tại cửa khẩu: Thời gian chờ kéo dài có thể ảnh hưởng đến chất lượng và làm phát sinh chi phí lưu giữ.
Đóng gói không đúng quy cách: Bao bì thiếu thông thoáng hoặc không phù hợp với điều kiện bảo quản có thể làm giảm hiệu quả làm mát.
Thiếu chứng từ hoặc không đáp ứng điều kiện nhập khẩu: Có thể khiến lô hàng bị giữ lại để kiểm tra, bổ sung hồ sơ hoặc xử lý theo quy định.
Thiếu thông tin truy xuất nguồn gốc: Gây khó khăn khi đối tác hoặc cơ quan chức năng yêu cầu xác minh nguồn gốc hàng hóa.
Để tối ưu hoạt động xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc, doanh nghiệp nên chú trọng một số giải pháp sau:
Chủ động kế hoạch vận chuyển: Phối hợp với nhà cung cấp và đối tác nhập khẩu để thống nhất thời gian đóng hàng, lịch vận chuyển và kế hoạch nhận hàng.
Kiểm soát nhiệt độ theo đặc tính sản phẩm: Không sử dụng một mức nhiệt độ chung cho tất cả mặt hàng. Điều kiện bảo quản phải phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của từng loại nông sản.
Chuẩn hóa quy trình đóng gói: Lựa chọn bao bì phù hợp, bảo đảm khả năng bảo vệ hàng hóa và đáp ứng yêu cầu vận chuyển.
Chuẩn bị hồ sơ từ sớm: Kiểm tra chứng từ thương mại, thông tin lô hàng, yêu cầu kiểm dịch và điều kiện nhập khẩu trước khi đưa hàng vào vận chuyển.
Tăng cường phối hợp với đơn vị logistics: Trao đổi rõ về phương thức vận chuyển, điều kiện bảo quản, thời gian dự kiến, trách nhiệm của các bên và phương án xử lý khi phát sinh chậm trễ.
Logistics lạnh là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc. Việc kiểm soát nhiệt độ, lựa chọn phương tiện phù hợp, theo dõi thời gian vận chuyển và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro, duy trì chất lượng hàng hóa và nâng cao hiệu quả giao nhận.
Trong bối cảnh thương mại nông sản Việt Nam – Trung Quốc tiếp tục mở rộng, đầu tư vào quy trình bảo quản và vận chuyển phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh, đồng thời tạo nền tảng cho hoạt động xuất khẩu ổn định và bền vững.
Xem thêm: