Nội Dung
Trong những năm gần đây, khái niệm “kinh tế tầm thấp” (low-altitude economy) đã trở thành từ khóa chiến lược tại Trung Quốc. Không còn là những kịch bản trong phim viễn tưởng, việc hàng ngàn chiếc drone (máy bay không người lái) bay lượn trên bầu trời để giao trà sữa, vận chuyển mẫu máu hay chuyển phát nhanh đã trở thành hiện thực. Sự bùng nổ của drone đang tái định nghĩa ngành logistics, giúp tối ưu hóa thời gian và chi phí một cách chưa từng có.
Kinh tế tầm thấp đề cập đến các hoạt động kinh tế diễn ra ở độ cao dưới 1.000m (có thể mở rộng lên 3.000m tùy khu vực). Tại Trung Quốc, Chính phủ đã xác định đây là một động lực tăng trưởng mới.
Ngành logistics bằng drone phát triển mạnh mẽ nhờ sự kết hợp giữa hạ tầng công nghệ 5G, trí tuệ nhân tạo (AI) và chính sách cởi mở từ phía cơ quan quản lý. So với vận tải đường bộ truyền thống thường xuyên gặp cảnh tắc nghẽn, drone mở ra “đường cao tốc trên không”, giúp việc luân chuyển hàng hóa diễn ra theo đường thẳng và không bị gián đoạn.
Trung Quốc hiện dẫn đầu thế giới về số lượng drone dân dụng và hạ tầng logistics tầm thấp.
Quy mô thị trường: Dự báo đạt hàng nghìn tỷ nhân dân tệ trong vài năm tới.
Số lượng đơn hàng: Tại các thành phố lớn như Thâm Quyến, Thượng Hải, hàng triệu đơn hàng mỗi năm đã được thực hiện bằng drone.
Việc áp dụng drone không chỉ là chạy theo xu hướng công nghệ mà mang lại những giá trị kinh tế sát sườn:
Chặng cuối (last-mile delivery) luôn là khâu tốn kém và phức tạp nhất. Drone giải quyết bài toán này bằng cách cất cánh từ các trạm trung chuyển trung tâm và hạ cánh chính xác tại các điểm nhận hàng tự động hoặc ban công khách hàng.
Dù chi phí đầu tư thiết bị ban đầu lớn, nhưng về lâu dài, drone giúp giảm phụ thuộc vào đội ngũ shipper và chi phí nhiên liệu hóa thạch. Drone hiện nay đa số chạy bằng điện, góp phần vào mục tiêu “phát thải ròng bằng 0”.
Ở các vùng nông thôn hẻo lánh hoặc vùng núi tại Trung Quốc, drone là giải pháp cứu cánh để vận chuyển nông sản ra đô thị và đưa nhu yếu phẩm, thuốc men về bản làng nhanh chóng.
Cuộc đua logistics tầm thấp tại Trung Quốc ghi dấu ấn của các tập đoàn công nghệ khổng lồ:
Meituan: Tập trung vào mảng giao đồ ăn tại các khu đô thị sầm uất. Hệ thống của họ có khả năng điều phối hàng trăm drone cùng lúc mà không gây xung đột.
SF Express: Tập trung vào vận chuyển hàng hóa nặng và liên tỉnh bằng các dòng drone kích cỡ lớn, có khả năng chở hàng tấn hàng hóa.
JD.com: Đã triển khai mạng lưới drone phủ rộng tại các vùng nông thôn để hoàn thiện hệ sinh thái bán lẻ của mình.
Dù tiềm năng là rất lớn, nhưng để drone thực sự thay thế hoàn toàn các phương thức cũ, Trung Quốc vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản:
Hệ thống quản lý không lưu: Việc điều phối hàng vạn chiếc drone cùng bay ở tầm thấp đòi hỏi một hệ thống radar và phần mềm điều khiển cực kỳ phức tạp để tránh va chạm.
Thời lượng pin và tải trọng: Đa số drone dân dụng hiện nay vẫn hạn chế về thời gian bay (khoảng 20-30 phút) và khối lượng hàng hóa mang theo.
Tiếng ồn và quyền riêng tư: Tiếng vù vù của cánh quạt drone khi hoạt động dày đặc trong khu dân cư có thể gây ô nhiễm tiếng ồn và lo ngại về việc bị giám sát trái phép.
Từ bài học thành công của Trung Quốc, Việt Nam hoàn toàn có thể kỳ vọng vào một tương lai tương tự. Với địa hình nhiều đồi núi và các đô thị lớn thường xuyên ùn tắc như Hà Nội hay TP.HCM, drone sẽ là giải pháp giao hàng lý tưởng cho các dịch vụ y tế khẩn cấp, bưu phẩm nhanh và đồ ăn.
Tuy nhiên, Việt Nam cần sớm hoàn thiện khung pháp lý về cấp phép bay và quy hoạch vùng trời tầm thấp để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp công nghệ trong nước bứt phá.
Sự phát triển của drone trong ngành logistics tại Trung Quốc không chỉ là minh chứng cho sự tiến bộ công nghệ mà còn là bài toán tối ưu hóa nguồn lực xã hội. Khi “nền kinh tế tầm thấp” được khai thác triệt để, bầu trời sẽ trở thành một tài nguyên quý giá, thúc đẩy sự luân chuyển dòng chảy vật chất nhanh hơn, rẻ hơn và thông minh hơn.
Xem thêm tại: